Tôi sẽ kể lại câu chuyện đi tù của chính mình. Vì lý do an toàn, tôi xin được giấu tên và một số thông tin cá nhân. Những gì được kể trong câu chuyện này là trải nghiệm thật mà tôi đã trực tiếp trải qua. Tôi đồng ý cho Taivach sử dụng và đăng tải câu chuyện của tôi để nhiều người có thể biết và hiểu hơn về những gì đã xảy ra.
Bối cảnh gia đình và vụ việc cưỡng chế đất đai
Tôi sinh ra trong một gia đình chính sách. Bố tôi là thương binh. Trong quá trình thực hiện chính sách phân đất canh tác của nhà nước, gia đình tôi được giao đất để sản xuất.
Tuy nhiên sau đó đất của gia đình tôi bị thu hồi nhiều lần. Tổng cộng họ đã thu hồi đất của gia đình tôi tám lần. Những lần thu hồi đó liên quan đến một dự án khu đất tại địa phương.
Theo tôi, việc thu hồi đó là trái pháp luật. Đất của gia đình tôi bị cưỡng đoạt nhiều lần bởi những nhóm lợi ích liên quan đến dự án. Sau lần thứ tám, gia đình tôi và bà con đã nhiều lần gửi đơn cầu cứu, khiếu nại tới các cơ quan chức năng. Nhưng cho đến thời điểm đó không có bất kỳ cơ quan nào đứng ra giải quyết.
Trong lần cưỡng chế thứ tám, họ tiến hành thu hồi đất bằng những văn bản mà theo tôi là đã bị giả mạo chữ ký. Các biên bản kiểm kê và kiểm đếm cũng bị làm giả.
Khi gia đình tôi phản đối, họ đưa lực lượng công an, cảnh sát và nhiều người khác tới cưỡng chế đất của gia đình tôi. Trong lúc đó tôi thấy bố mẹ tôi bị những người đeo khẩu trang xô đẩy và tấn công. Tôi rất hoảng loạn. Để bảo vệ gia đình mình và cầu cứu, tôi đã cầm điện thoại lên quay lại toàn bộ sự việc và phát trực tiếp lên mạng xã hội.
Bị bắt giữ và quá trình ép cung
Sau đó tôi làm đơn tố cáo về việc thu hồi đất trái pháp luật. Nhưng đơn tố cáo của tôi không được giải quyết. Thay vào đó họ bắt giữ tôi.
Việc bắt giữ diễn ra một cách rất bất ngờ. Không có quyết định bắt giữ và cũng không có bất kỳ giấy tờ nào. Họ lừa tôi ra khỏi nhà rồi đưa tôi lên xe. Khi đó trong tay tôi đang bế con gái của mình.
Sau khi đưa tôi lên xe, họ chở tôi về cơ quan công an. Tại đó họ bắt đầu thẩm vấn tôi. Trong quá trình thẩm vấn, họ đánh đập và ép tôi phải nhận rằng tôi là người đăng tải những nội dung vu khống, xuyên tạc và xúc phạm danh dự của tổ chức nhà nước. Nhưng tôi không đồng ý.
Tôi nói rằng tôi chỉ là người đang tố cáo và cầu cứu vì đất của gia đình tôi bị thu hồi trái pháp luật. Dù họ đánh đập và gây sức ép, tôi vẫn không nhận tội.
Sau đó họ chuyển tôi lên trại tạm giam của công an tỉnh. Tôi bị giam giữ ở đó trong thời gian rất dài.
Sau khi họ đưa tôi về công an huyện, họ bắt đầu đánh đập và ép tôi phải nhận rằng tôi là người đăng tải những nội dung vu khống, xuyên tạc, xúc phạm danh dự nhân phẩm của tổ chức. Nhưng tôi không đồng ý. Dù họ đánh đập, tra tấn tôi, tôi vẫn không nhận. Tôi vẫn nói rằng tôi là người tố cáo, tôi đang cầu cứu vì gia đình tôi bị thu hồi đất trái pháp luật.
Những ngày đầu trong trại giam và sự tra tấn
Sau đó họ chuyển tôi lên trại giam của công an tỉnh. Họ giam giữ tôi liên tục trong một năm rưỡi. Lúc mới bị đưa vào, tôi hỏi họ bắt tôi về tội gì. Nhưng ngay cả cán bộ điều tra lúc đó cũng không nói rõ được tôi bị bắt vì tội gì.
Sau đó họ đưa cho tôi một văn bản đã chuẩn bị sẵn. Họ yêu cầu tôi ký vào đó với nội dung là tôi phạm tội “lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm quyền lợi ích hợp pháp của tổ chức”. Tức là sau năm ngày họ giam giữ tôi, họ bắt tôi phải ký vào những văn bản đã viết sẵn. Nhưng tôi không đồng ý ký.
Trong suốt sáu ngày đầu bị tạm giam ở công an tỉnh, mỗi ngày họ chỉ cho tôi một bát cơm và một chai nước. Tôi liên tục kêu oan nhưng họ không giải quyết.
Trong năm ngày đó tôi liên tục bị gây sức ép và đe dọa từ phía công an điều tra. Ngoài ra tôi còn bị một cán bộ trại giam tra tấn bằng cách dìm đầu tôi vào bể nước và đánh đập rất nhiều. Họ liên tục gây áp lực và đe dọa để ép tôi phải nhận tội.
Nhưng trong suốt sáu ngày đó tôi tuyệt thực. Sức khỏe của tôi lúc đó rất yếu. Tôi bị ngất và mất cảm giác. Tôi không biết họ đã tiêm cho tôi loại thuốc gì.
Chiều hôm đó họ tiếp tục ép cung tôi. Họ nói rằng nếu tôi nhận tội thì họ sẽ cho tôi về với con gái của tôi. Sau đó họ ép tôi phải viết theo lời khai mà đội trưởng đội điều tra đọc cho tôi viết. Tôi bị ép phải viết như vậy trong ba ngày.
Sau ba ngày tôi nhận ra rằng họ đang cố tình đẩy tôi vào con đường nhận tội. Tôi bắt đầu phản kháng và không viết theo lời họ nữa. Sau đó họ tiếp tục giam giữ tôi.
Quyền được bảo vệ và sự đe dọa
Ở bên ngoài, gia đình tôi thuê mười luật sư để bào chữa cho tôi. Nhưng hai điều tra viên đã bắt tôi ký vào giấy trắng để từ chối luật sư. Tôi không đồng ý ký.
Họ bắt đầu chửi bới và đe dọa tôi. Họ nói rằng:
“Mày càng cứng đầu thì mày càng chết. Mày chỉ là một con tép thôi. Một mình mày làm sao chống lại được.”
Nhưng tôi vẫn không ký vào giấy từ chối luật sư. Sau đó khi luật sư vào làm việc với tôi, tôi nói rõ rằng cán bộ điều tra đã bắt tôi ký vào giấy trắng. Tôi vẫn yêu cầu được mời luật sư để bảo vệ quyền lợi của mình.
Cuộc sống địa ngục trong trại tạm giam
Trong thời gian bị tạm giam, cuộc sống trong trại giam đối với tôi thực sự rất khủng khiếp.
Tôi bị giam trong một căn phòng khoảng bảy mét vuông. Trong phòng có hai bệ nằm và một nhà vệ sinh nhỏ. Cánh cửa phòng luôn bị khóa kín suốt ngày đêm. Chỉ có một ô cửa nhỏ khoảng năm mươi đến sáu mươi centimet để ánh sáng lọt vào.
Chúng tôi bị nhốt trong phòng suốt hai mươi bốn giờ mỗi ngày. Chỉ có thể nhìn ánh sáng bên ngoài qua ô cửa nhỏ đó để biết là ngày hay đêm.
Mỗi ngày chúng tôi được phát cơm hai lần. Nhưng thật sự tôi không nghĩ đó là cơm dành cho con người. Trong cơm có rất nhiều hạt đen, hạt mốc. Tôi không nghĩ đó là thứ cơm bình thường.
Ngoài cơm ra chúng tôi được phát rau muống. Trong suốt một năm, hơn chín tháng chúng tôi chỉ ăn rau muống. Rau rất già, rất dài và rất bẩn. Họ chỉ luộc rau rồi đổ nước vào để chia cho các phạm nhân.
Một tuần chúng tôi chỉ được một miếng thịt nhỏ bằng hai ngón tay. Ngoài ra tất cả thực phẩm khác đều phải do gia đình gửi vào.
Gia đình tôi khoảng mười ngày mới được gửi đồ tiếp tế một lần. Nhưng thức ăn gửi vào không được bảo quản. Trại giam bắt chúng tôi phải để thức ăn ngoài sân. Vào mùa đông thì không sao nhưng vào mùa hè thì rất nóng. Thức ăn bị phơi nắng dưới đất nên rất nhanh hỏng.
Ngoài ra nước sinh hoạt của chúng tôi thường xuyên bị cắt. Họ nói rằng phạm nhân không được nói chuyện với nhau. Nếu nói chuyện thì họ sẽ cắt nước.
Có những ngày bốn người chúng tôi chỉ được phát một chai nước để uống. Theo quy định mỗi người phải được một lít rưỡi nước mỗi ngày, nhưng thực tế có khi bốn người chỉ có một chai nước.
Khi bị cắt nước, chúng tôi phải đi vệ sinh vào bô. Sau đó giữ lại nước tiểu để dội nhà vệ sinh khi cần. Đó là cách duy nhất để chúng tôi giữ vệ sinh trong phòng giam.
Quần áo của phạm nhân cũng rất ít. Mỗi người chỉ được hai bộ quần áo. Nếu chọn quần áo mùa hè thì không có quần áo mùa đông và ngược lại. Những áo khoác gia đình gửi vào đều bị rạch bỏ dây. Họ nói rằng những sợi dây đó có thể dùng để tự tử. Vì vậy tất cả dây áo đều bị cắt.
Thuốc men trong trại giam cũng rất thiếu. Nếu bị ốm thì chỉ được phát hai viên thuốc giảm đau như paracetamol. Ngoài ra không có thuốc gì khác. Lương thực, thực phẩm và các nhu yếu phẩm khác đều phụ thuộc vào đồ tiếp tế từ gia đình gửi vào.
Ngay cả đồ tiếp tế đó cũng bị kiểm soát rất chặt. Khi gia đình gửi đồ vào, những phạm nhân làm nhiệm vụ trong trại thường giữ lại những đồ tốt và chỉ đưa cho chúng tôi những phần còn lại.
Trong trại giam chúng tôi không được đọc sách, không được đọc báo và không được tiếp cận thông tin bên ngoài. Ngay cả khi luật sư mang báo vào cho tôi thì cán bộ trại giam cũng thu lại.
Chúng tôi cũng không được nói chuyện nhiều với nhau. Nếu nói chuyện lớn tiếng thì có thể bị phạt. Vì không có giấy bút, nhiều khi chúng tôi phải viết lên vỏ hộp sữa đã dùng xong. Chúng tôi giữ lại những vỏ hộp đó để vẽ hoặc viết lên.
Ngay cả ngày tháng chúng tôi cũng không biết. Có những dịp lễ như Tết, chúng tôi chỉ biết là Tết khi nghe tiếng pháo bên ngoài. Cảm giác lúc đó giống như bị chôn sống trong một căn phòng nhỏ.
Có lần đoàn kiểm tra của Liên Hợp Quốc đến thăm trại giam. Nhưng hầu hết phạm nhân đều bị khóa trong phòng. Chỉ có một vài người được chọn ra ngoài để nói chuyện theo kịch bản đã chuẩn bị sẵn. Còn tất cả những người khác đều bị nhốt im lặng trong phòng.
Hàng tuần trại giam thường xuyên kiểm tra phòng giam. Có khi họ kiểm tra vào lúc một giờ sáng. Họ mở cửa, lục tung đồ đạc của chúng tôi rồi rời đi. Sau đó chúng tôi lại phải dọn dẹp lại từ đầu. Những điều kiện sinh hoạt như vậy thực sự rất khó khăn đối với chúng tôi.
Lao động khổ sai và điều kiện khắc nghiệt tại trại giam lớn
Sau khi ra tòa, tôi bị chuyển đến trại giam lớn. Khi chuyển trại, họ đưa tôi từ nơi giam giữ trước đó vào một trại giam khác ở xa.
Ngay khi tôi đến nơi, toàn bộ đồ đạc tôi đã mua ở trại trước đều bị thu giữ. Tất cả đồ dùng cá nhân, sữa, chăn màn đều bị tịch thu. Họ phát cho tôi hai chiếc chiếu, một bộ quần áo và một chiếc chăn. Những chiếc chiếu đó rất thưa, thưa đến mức có thể nhìn xuyên xuống dưới. Quần áo cũng không đầy đủ.
Sau đó họ tiếp tục khám xét người và kiểm tra đồ đạc của tôi một lần nữa. Những thứ còn lại cũng bị giữ lại. Sau khi kiểm tra xong họ nói rằng phạm nhân phải sử dụng đồ phát của trại. Điều đó có nghĩa là tôi phải mua lại toàn bộ đồ dùng cá nhân từ căng tin của trại.
Sau khi nhập trại, họ đưa tôi đến một phòng hội trường để học nội quy. Thực ra việc học nội quy chỉ diễn ra khoảng nửa tiếng. Sau đó họ đưa tôi trở lại khu giam giữ. Ngay ngày hôm sau tôi bị đưa đi lao động.
Công việc tại khu bếp và vệ sinh an toàn thực phẩm
Ban đầu tôi được phân vào làm việc trong khu bếp của trại giam. Công việc bắt đầu rất sớm. Khoảng sáu giờ sáng chúng tôi phải có mặt để làm việc. Nhưng để chuẩn bị, chúng tôi phải dậy từ khoảng bốn giờ rưỡi sáng.
Công việc của tôi là nấu ăn và chuẩn bị thức ăn cho phạm nhân. Khi làm việc trong bếp, tôi nhìn thấy thực phẩm được dùng để nấu cho phạm nhân. Tôi thấy những thực phẩm đó không đảm bảo vệ sinh. Dầu ăn là loại dầu công nghiệp. Thịt lợn được chở vào trong tình trạng đông lạnh từ rất lâu. Chúng tôi phải chế biến những thực phẩm đó theo chỉ đạo của cán bộ trại giam.
Sau khi nấu xong, chúng tôi phải chia thức ăn cho các đội phạm nhân. Công việc đó kéo dài đến khoảng mười một giờ rưỡi trưa. Sau khi phát cơm xong, chúng tôi không được nghỉ. Chúng tôi phải làm sổ sách cho căng tin theo yêu cầu của cán bộ. Công việc này chiếm toàn bộ thời gian nghỉ trưa.
Buổi chiều chúng tôi tiếp tục làm việc cho đến khoảng năm giờ rưỡi hoặc sáu giờ tối mới được nghỉ. Như vậy một ngày chúng tôi phải làm việc liên tục từ khoảng bốn giờ rưỡi sáng đến gần sáu giờ tối.
Sau một thời gian, tôi nói rằng tôi chỉ làm công việc được giao chứ không làm sổ sách thay cho cán bộ. Nhưng cán bộ nói rằng đó là nhiệm vụ bắt buộc và chúng tôi phải làm. Sau đó tôi xin chuyển sang đội lao động khác.
Lao động nặng nhọc: Xử lý dứa
Một thời gian sau họ chuyển tôi sang đội khác, nơi có nhiều phạm nhân lớn tuổi và người bị bệnh. Ở đội đó công việc rất nặng. Chúng tôi phải xử lý dứa bằng tay. Công việc là gọt và tách mắt dứa. Nhưng chúng tôi không được cấp găng tay hay bất kỳ bảo hộ lao động nào.
Nước dứa có tính axit rất mạnh. Nó làm rách da tay của chúng tôi. Trong đội còn có nhiều người mắc bệnh truyền nhiễm. Nhưng tất cả vẫn phải làm việc và sinh hoạt chung.
Những người có gia đình thường nhờ người thân mua găng tay ở ngoài gửi vào. Còn những người không có gia đình thì phải làm việc bằng tay trần.
Khối lượng công việc rất lớn. Một đội khoảng ba mươi tám người phải xử lý cả một xe tải dứa nặng bốn đến năm tấn trong một ngày. Chúng tôi phải bốc dứa từ xe xuống, cân, phân loại rồi gọt vỏ và tách mắt dứa.
Nếu không hoàn thành công việc thì sẽ bị cán bộ mắng chửi, thậm chí có người còn bị đánh. Có nhiều phạm nhân khác cũng bị đánh trong quá trình lao động.
Sự thiếu thốn và bất công trong sinh hoạt
Sau khi làm việc xong, chúng tôi trở về phòng giam. Nhưng điều kiện sinh hoạt vẫn rất khó khăn.
Nước sinh hoạt rất bẩn. Nước có màu đục và có nhiều cặn. Chúng tôi phải dùng phèn chua để lắng nước trước khi sử dụng. Mỗi người chỉ được vài gầu nước mỗi ngày để tắm, giặt và sinh hoạt.
Trong trại giam, cán bộ còn thu nhiều khoản tiền khác nhau. Có tiền nước nóng, tiền sửa ống nước và nhiều khoản khác. Ví dụ mỗi buổi sáng chúng tôi được phát một bình nước nóng. Nhưng mỗi bình nước nóng đó chúng tôi phải trả khoảng ba nghìn đồng. Những khoản tiền đó đều do phạm nhân phải đóng.
Tôi thấy rất nhiều phạm nhân lớn tuổi hoặc bị bệnh vẫn phải lao động nặng. Có người bị tai biến nhưng cán bộ y tế vẫn không đưa đi điều trị kịp thời.
Có một trường hợp bị tai biến ba ngày mà vẫn không được đưa đi cấp cứu. Tôi đã tranh cãi trực tiếp với cán bộ y tế để yêu cầu họ đưa người đó đi điều trị. Sau hai ngày họ mới cho người đó lên trạm xá. Có những trường hợp phạm nhân chết ngay trong phòng giam vì không được cứu chữa kịp thời.
Trong trại giam có hòm thư góp ý. Nhưng hầu hết những đơn khiếu nại đều không được giải quyết. Tôi cũng đã viết nhiều đơn tố cáo cán bộ trại giam. Tôi trực tiếp đưa đơn cho cán bộ phụ trách. Nhưng họ không trả lời.
Trong trại giam, cán bộ thường quát mắng phạm nhân rất nặng nề. Có những phạm nhân đã sáu mươi hoặc bảy mươi tuổi nhưng vẫn bị gọi bằng tên trống không và bị chửi mắng. Có những phạm nhân trẻ hơn bị đánh hoặc bị ép làm việc quá sức.
Ngoài giờ lao động ban ngày, một số phạm nhân còn bị buộc phải trực đêm. Mỗi người phải trực khoảng một giờ. Nếu phạm nhân bị kỷ luật thì có thể bị bắt trực đêm liên tục mười đến mười lăm ngày. Ban ngày phải lao động nặng, ban đêm lại phải trực nên rất mệt mỏi.
Trong trại giam, số lượng phạm nhân trong mỗi phòng rất đông. Có những phòng khoảng bảy mươi người. Mỗi người chỉ có một tấm chiếu nhỏ để nằm. Phòng giam rất chật chội. Trong phòng chỉ có vài chiếc quạt cho tất cả phạm nhân. Vào mùa hè không khí rất nóng và ngột ngạt.
Nước sinh hoạt cũng không đảm bảo vệ sinh. Nước thường có màu đục và có nhiều cặn. Chúng tôi phải dùng phèn chua để lắng nước trước khi dùng. Có những ngày nước bẩn đến mức không thể dùng được. Nhưng chúng tôi vẫn phải dùng vì không có nguồn nước nào khác.
Những điều kiện sinh hoạt như vậy kéo dài suốt thời gian tôi ở trong trại giam.
Trở về và lời nhắn nhủ
Sau khi mãn hạn tù và được trả tự do, tôi trở về với cuộc sống bên ngoài. Nhưng việc hòa nhập với xã hội không hề dễ dàng.
Trước khi bị bắt tôi có công việc kinh doanh riêng. Nhưng sau thời gian ở tù, công việc đó gần như mất hết. Tôi phải bắt đầu lại từ đầu. Không có cơ quan nào hỗ trợ cho việc tái hòa nhập của tôi. Tôi phải tự tìm cách ổn định lại cuộc sống và lo cho gia đình.
Sau khi trở về, tôi vẫn tiếp tục lên tiếng về những điều mình đã trải qua trong trại giam. Tôi nghĩ rằng những câu chuyện đó cần được kể ra để mọi người hiểu rõ hơn về cuộc sống của những người đang bị giam giữ.
Theo tôi, dù một người phạm tội hay không thì họ vẫn là con người. Họ vẫn có gia đình, có cha mẹ, có người thân. Không ai ở tù suốt đời. Một ngày nào đó họ cũng sẽ trở về với xã hội.
Vì vậy họ cần được đối xử một cách nhân đạo và tôn trọng. Những điều kiện sống trong trại giam cần phải được cải thiện để những người đang ở đó không phải chịu đựng những hoàn cảnh quá khắc nghiệt.
Tôi hy vọng rằng khi những câu chuyện này được chia sẻ, xã hội sẽ hiểu rõ hơn về thực tế trong các trại giam và có những thay đổi để bảo vệ quyền con người tốt hơn. Tôi cũng hy vọng rằng những người đang ở trong tù sẽ được đối xử công bằng hơn và có cơ hội thực sự để làm lại cuộc đời sau khi họ trở về với xã hội.