“Hai lần vào tù, bảy năm đi qua sáu trại”
Đây là lời kể của Đ.H.C., một người đã đi qua hai bản án và nhiều năm bị giam giữ. Câu chuyện bắt đầu từ ngày bị bắt mà không được giải thích, kéo dài qua những lần hỏi cung, những ngày không ngủ, những buồng biệt giam tối và những lần chuyển trại liên tục.
Tôi là Đ.H.C. Nếu trong lúc chia sẻ mà tôi cảm thấy mệt hoặc không muốn tiếp tục, tôi sẽ nói để dừng lại. Nói về việc bị bắt giữ và kết án, bản thân tôi đã bị nhà cầm quyền cộng sản kết án hai lần. Nếu cần kể lại, thì có thể bắt đầu từ vụ án đầu tiên.
Vụ án đầu tiên và những ngày đầu tại B34
Tôi còn nhớ rất rõ. Vụ án đầu tiên, tôi bị bắt vào ngày 13 tháng 11 năm 2006, cùng với ông Đoàn Văn V – là ba tôi, cùng cô Trần Thị Lệ H và ông Phùng Quang Q. Họ bắt tôi tại phường 20, quận Tân Bình ngày xưa – hiện nay thuộc phường Tân Thới Hòa, quận Tân Phú.
Khi bị bắt lần đầu tiên, họ không thông báo bất kỳ lý do nào. Họ cũng không nói cho tôi biết quyền của mình. Họ chỉ ập vào nơi tôi làm việc, bắt tôi, đưa về phường và nhốt tôi tại đó 24 tiếng. Sau đó, họ chuyển tôi về trại giam B34 trên đường Nguyễn Văn Cừ, quận 1.
Trong thời gian đầu, họ ra các lệnh tạm giữ liên tiếp. Sau ba lần tạm giữ, họ ra lệnh tạm giam bốn tháng. Tôi rất ngạc nhiên nên hỏi lý do vì sao bắt tôi. Họ chỉ nói: “mày chống phá nhà nước”. Lúc đó tôi còn rất trẻ, hoàn toàn không hiểu “chống phá nhà nước” là gì. Họ tiếp tục hỏi rằng ba tôi là người chủ chốt, là người dẫn dắt tôi vào con đường đó. Tôi trả lời rằng tôi không biết gì về những điều họ nói.
Họ hăm dọa, nói sẽ nhốt tôi chung thân. Sau đó, họ xin được lệnh truy tố tôi theo Điều 258 (nay là Điều 331), với cáo buộc “lợi dụng quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích nhà nước, quyền lợi hợp pháp của tổ chức, công dân”. Khi bắt tôi, họ chưa có lệnh nhưng vẫn tiến hành khám xét nhà và tịch thu toàn bộ tài sản. Sau này khi có bản án, họ cũng không trả lại. Những tài sản bị tịch thu gồm có: xe Honda, điện thoại di động và tiền mặt.
Điều kiện giam giữ và những "ăng-ten" cài cắm
Ở B34 khoảng 15 ngày, sau khi hoàn tất lệnh tạm giam, họ chuyển tôi về trại giam B5 thuộc Công an tỉnh Đồng Nai. Phòng giam ở B34 có ba tầng, chia thành nhiều khu như A, B, C và G. Tôi từng bị giam ở tầng 3. Buồng giam rất nhỏ, khoảng 3 mét vuông. Bên trong có một bồn cầu và một lỗ nhỏ ở cửa để đưa thức ăn vào – chỉ vừa một hộp cơm.
Thời điểm mới bị tạm giữ, họ thường nhốt tôi chung với một người. Nhưng thực chất, người đó là “ăng-ten” – người được cài vào để khai thác thông tin, gợi chuyện, khiến mình nói ra những điều họ cần làm bằng chứng.
“Ăn chỉ để sống, hoàn toàn không đủ no.”
Điều kiện ăn uống ở B34 rất tệ. Mỗi ngày hai bữa: trưa và chiều. Mỗi bữa chỉ có một ít cơm và một miếng cá nhỏ bằng ngón tay cái, hoặc một lát thịt rất nhỏ. Canh thì loãng, chủ yếu là nước. Gia đình được phép gửi đồ tiếp tế, nhưng bị giới hạn – mỗi tháng một lần, tối đa khoảng 5kg. Nước sinh hoạt được chứa trong một bể xi măng nhỏ, dùng cho tất cả: uống, tắm, vệ sinh.
Quá trình hỏi cung và ép cung
Trong các buổi hỏi cung, không có luật sư hay bất kỳ bên thứ ba nào. Chỉ có tôi và điều tra viên. Họ thường xuyên ép cung, đánh đập, hăm dọa. Nếu tôi trả lời không đúng ý họ, họ bóp tay, đạp ghế khiến tôi ngã ra phía sau. Có lúc họ dùng gia đình để gây áp lực, làm lung lay tinh thần. Trong phòng hỏi cung lúc đó không có camera.
Cuối cùng, trong vụ án đầu tiên, tôi bị kết án 1 năm 6 tháng tù. Tôi ở B34 khoảng 10 tháng, sau đó chuyển về trại giam B5 Công an tỉnh Đồng Nai để thi hành phần còn lại.
Trại giam B5: Sự khắc nghiệt gia tăng
Điều kiện ở B5 còn tệ hơn. Buồng giam nhốt tới 5–6 người. Cơm gạo đen, có sạn, có mùi mốc. Thức ăn chủ yếu là rau, nấu như thức ăn cho heo. Có lần khi ăn, chúng tôi phát hiện trong tô canh có một cục phân heo khô. Không gian giam giữ thiếu ánh sáng, luôn mờ mờ cả ngày lẫn đêm.
Họ giam tôi chung với tù hình sự. Họ dặn tù hình sự phải cô lập mình, theo dõi mình. Chế độ thăm gặp thì mỗi tháng một lần, mỗi lần chỉ mười lăm phút và luôn có hai cai tù đứng nghe, giám sát toàn bộ nội dung nói chuyện.
Tôn giáo và Y tế trong tù
Về thực hành tôn giáo thì không có điều kiện. Trong tù họ cấm. Những vật phẩm tôn giáo như hình ảnh, Kinh Thánh, tràng hạt... gia đình gửi vào đều bị giữ lại ở ngoài lưu ký và không bao giờ tới tay mình.
Về điều kiện y tế, khu cảm xá chỉ lập ra để lòe thiên hạ. Trong tù có câu: bệnh gì cũng vậy, chỉ có hai viên thuốc – một viên “khắc phục” và một viên “cố gắng”. Tại trại giam Xuân Lộc (trong bản án thứ hai), tôi đã chứng kiến ông Bùi Đăng Thủy bị bệnh rồi chết luôn trong tù vì không được đưa ra ngoài chữa trị.
Biệt giam và Cùm chân: Những cực hình tinh thần và thể xác
Trong thời gian thi hành bản án thứ nhất, tôi bị biệt giam hai lần và bị cùm chân hai lần. Mỗi lần cùm chân là mười ngày. Họ nhốt tôi trong phòng biệt giam dành cho án tử hình. Họ cùm một chân suốt 24/24 giờ. Mỗi ngày chỉ được ăn một nắm cơm và khoảng 500ml nước. Không tắm rửa, vệ sinh tại chỗ vào một cái thùng sơn.
Hệ thống cùm là những thanh sắt tròn đút xuyên qua chân và khóa từ bên ngoài. “Nếu họ ghét mình thì ban đêm, đám đi gác còn cố tình đá vào thanh sắt đó. Chân mình đang bị bó cứng, đau nhức, tê dại, mà họ đá một cái vào thanh sắt thì đau không chịu nổi.”
Trong buồng biệt giam gần như không thấy ánh sáng, chỉ có một bóng đèn leo lét. Mình không biết bên ngoài là mấy giờ, sáng hay tối. Cảm giác thời gian như ngưng lại. Ban đêm có đội trực đi tuần, họ nhìn qua cái lỗ ở cửa buồng để xem mình còn sống hay chết.